Ανεπαρκής απώλεια βάρους μετά από χειρουργική θεραπεία

Η μετεγχειρητική απώλεια βάρους δεν μπορεί να υπολογιστεί εκ των προτέρων με ακρίβεια. Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε στατιστικά δεδομένα που περιγράφουν αυτό που συνήθως συμβαίνει. Μερικές φορές η απώλεια βάρους μπορεί να μην ικανοποιήσει τις προσδοκίες του ασθενούς. Από ιατρικής πλευράς η αποτελεσματικότητα των χειρουργικών επεμβάσεων εκτιμάται με βάση την εκατοστιαία απώλεια του πλεονάζοντος βάρους. Το αποτέλεσμα θεωρείται ιατρικώς αποδεκτό όταν η απώλεια του πλεονάζοντος βάρους είναι μεγαλύτερη από 50%. Όταν η απώλεια πλεονάζοντος βάρους είναι 75% ή μεγαλύτερη, το αποτέλεσμα θεωρείται άριστο. Η διακύμανση που παρουσιάζεται στο τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από το είδος της επέμβασης αλλά κυρίως από τη μετεγχειρητική συμπεριφορά του ασθενούς. Οι περιοριστικού τύπου επεμβάσεις πετυχαίνουν συνήθως μικρότερη απώλεια βάρους σε σύγκριση με τις επεμβάσεις δυσαπορρόφησης. Η συμπεριφορά του ασθενούς και η συμμόρφωση με τους μετεγχειρητικούς κανόνες παίζουν τον πιο καθοριστικό ρόλο. Μερικοί από τους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά το τελικό αποτέλεσμα είναι:

Έλλειψη κινήτρων.

Οι παχύσαρκοι ασθενείς που ζητούν τη βοήθεια της χειρουργικής θα μπορούσαν να καταταγούν αδρά σε δύο κατηγορίες: 

Σε αυτούς που έχουν υψηλό κίνητρο και 

Σε αυτούς που δεν έχουν, ή έχουν εσφαλμένα κίνητρα. 

Τα άτομα που έχουν υψηλό κίνητρο είναι εκείνα που έχουν όνειρα και σχέδια για το μέλλον και θεωρούν ότι η παχυσαρκία και ο στιγματισμός αποτελεί εμπόδιο για την υλοποίησή τους. Τα άτομα αυτά που είναι συνήθως νεαρής ηλικίας, νιώθουν εγκλωβισμένα σε μια νοσηρή κατάσταση και έχουν τη διάθεση να αλλάξουν συνήθειες και τρόπο ζωής όταν τους δοθεί η ευκαιρία. Η αλλαγή της φυσικής εικόνας του σώματος που επέρχεται με την απώλεια βάρους δημιουργεί νέα δεδομένα, ευκαιρίες και προοπτικές στις διαπροσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις και δίνει τη δυνατότητα να απαλλαγούν οι ασθενείς από τις νοσηρές ψυχοσωματικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας. Οι ασθενείς έχουν δηλαδή την ευκαιρία να αναθεωρήσουν τη σχέση τους με τον κόσμο και το φαγητό και να ακολουθήσουν ένα διαφορετικό τρόπο ζωής. Είναι προφανές ότι τα άτομα που έχουν υψηλό κίνητρο έχουν και τις καλύτερες προοπτικές επιτυχίας.

Οι ασθενείς που δεν έχουν κίνητρο είναι εκείνοι που δεν έχουν τη διάθεση ή τη δυνατότητα να κάνουν σημαντικές αλλαγές στη ζωή τους. Πρόκειται για άτομα που έχουν αποδεχτεί τη φυσική εικόνα και τον τρόπο ζωής του παχύσαρκου και έχουν ήδη οριοθετήσει τη ζωή τους. Οι ασθενείς αυτοί δίνουν ιδιαίτερη σημασία στο φαγητό που το θεωρούν σημαντική απόλαυση και αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους. Προσέρχονται για χειρουργική θεραπεία όταν έχουν χάσει πλέον τον έλεγχο ή όταν αντιμετωπίζουν επαγγελματικά προβλήματα και προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το βάρος τους. Πολλές φορές δεν έρχονται από μόνοι τους, αλλά μετά από παρότρυνση άλλων. Στην ίδια κατηγορία συμπεριλαμβάνονται οι παραπληροφορημένοι ασθενείς, αυτοί δηλαδή που έχουν εσφαλμένες και μη ρεαλιστικές προσδοκίες από τη χειρουργική. Η χειρουργική δεν μπορεί να προσφέρει τη δυνατότητα να αδυνατίζει κανείς τρώγοντας, ούτε μπορεί η αλλαγή της εμφάνισης να βοηθήσει στην επίλυση σοβαρών ψυχολογικών προβλημάτων και να επηρεάσει πάντα θετικά τις διαπροσωπικές σχέσεις.

 
Κατάθλιψη. 

Η κατάθλιψη είναι ίσως ο μεγαλύτερος κίνδυνος αποτυχίας της χειρουργικής. Άτομα με ιστορικό ή συμπτώματα κατάθλιψης έχουν ανάγκη τακτικής παρακολούθησης και ψυχολογικής υποστήριξης. Καταστάσεις που δημιουργούν stress και απογοήτευση όπως οι επαγγελματικές και προσωπικές αποτυχίες αλλά και η αλλαγή της φυσικής εικόνας του σώματος που προκαλείται με την απώλεια βάρους, μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα και κατάθλιψη σε επηρρεπή άτομα. Όταν η κατάθλιψη παραμείνει χωρίς θεραπεία, εγκαταλείπεται από τον ασθενή οποιαδήποτε προσπάθεια ελέγχου του βάρους.

Βουλιμία. 

Η βουλιμία χρειάζεται ειδική θεραπευτική αντιμετώπιση. Άτομα που εμφανίζουν βουλιμία δεν ελέγχουν την ποσότητα και την ποιότητα της τροφής που καταναλώνουν. Η υπερφαγία προκαλεί διάταση του γαστρικού θυλάκου και αύξηση της χωρητικότητάς του με αποτέλεσμα την προοδευτική ανάκτηση βάρους. Μετά απο κάθετη γαστροπλαστική και γαστρικό δακτύλιο, η διάταση του γαστρικού θυλάκου προκαλεί εκτός από την αύξηση του βάρους, εμέτους και βαρειά γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Άγνοια των μετεγχειρητικών κανόνων διατροφής.

Οι περισσότερες επεμβάσεις κατά της παχυσαρκίας συμπεριλαμβάνουν τη μείωση της χωρητικότητας του στομάχου με σκοπό να περιοριστεί η ποσότητα της τροφής. Για να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή απώλεια βάρους, οι ασθενείς θα πρέπει να κατανοούν το σκεπτικό του χειρουργείου και να προσαρμόζουν τη διατροφή τους έτσι ώστε να εκμεταλλεύονται αποτελεσματικά τη μικρή χωρητικότητα του γαστρικού θυλάκου. Θα πρέπει λοιπόν να επιλέγουν τροφές που δημιουργούν κορεσμό ώστε να περιορίζονται τα γεύματα και η συνολική ημερήσια κατανάλωση τροφής. Οι μαλακές και εύπεπτες τροφές θα πρέπει σε γενικές γραμμές να αποφεύγονται γιατί δεν προκαλούν κορεσμό και καταναλώνονται σε μεγαλύτερες ποσότητες. Οι ασθενείς θα πρέπει να κατανοήσουν ότι δεν υπάρχει «φυσιολογικό» γεύμα και «φυσιολογική» μερίδα τροφής και ότι δεν κινδυνεύει η υγεία τους από την απώλεια βάρους, εφ όσον βέβαια ακολουθούνται οι ιατρικές οδηγίες. 

Αδυναμία συμμόρφωσης με τους μετεγχειρητικούς κανόνες διατροφής.

Πραγματική αδυναμία συμμόρφωσης με τους μετεγχειρητικούς κανόνες διατροφής σημαίνει συνήθως ότι δεν έχει γίνει σωστή προεγχειρητική εκτίμηση και ενημέρωση. Πιο συχνά παρουσιάζεται σε ασθενείς που δεν έχουν υψηλό κίνητρο και επαρκή βοήθεια από το περιβάλλον και σε ασθενείς που έχουν λανθασμένες προσδοκίες από τη χειρουργική. Ακριβώς για το λόγο αυτό χρειάζεται η προεγχειρητική ψυχιατρική εκτίμηση και ενημέρωση του ασθενούς ώστε να είμεθα βέβαιοι ότι αυτός έχει κατανοήσει και προετοιμαστεί κατάλληλα για τις αλλαγές που θα επέλθουν στη ζωή του μετά το χειρουργείο.
Τα άτομα που είναι εθισμένα στην χρήση τοξικών ουσιών και την υπερκατανάλωση γλυκισμάτων, αποτελούν μια κατηγορία ασθενών που έχουν πολύ αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν προβλήματα συμμόρφωσης. 
Όταν υπάρχει αδυναμία συμμόρφωσης οι ασθενείς συνήθως γνωρίζουν την αιτία της αποτυχίας τους. Πολλές φορές νιώθουν τύψεις για πληροφορίες που έχουν σκόπιμα αποκρύψει από τον ιατρό και για το λόγο αυτό αποφεύγουν να ζητήσουν τη βοήθειά του.