Ανεπαρκής απώλεια βάρους μετά από χειρουργική θεραπεία. 

Σκρέκας Γιώργος MD, ISS, EAES Χειρουργός - Λαπαροενδοσκόπος www.skrekas.net.
FH Sp Registrar St' Marys Hospital, London. Δ/ντης Χειρουργικής Μονάδας Παχυσαρκίας ΙΑΣΩ GENERAL & ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ. 
ΤEL 210 7484185-8 & 6939 193 876   

Η μετεγχειρητική απώλεια βάρους δεν μπορεί να υπολογιστεί εκ των προτέρων με ακρίβεια. Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε στατιστικά δεδομένα που περιγράφουν αυτό που συνήθως συμβαίνει. Μερικές φορές η απώλεια βάρους μπορεί να μην ικανοποιήσει τις προσδοκίες του ασθενούς. Από ιατρικής πλευράς η αποτελεσματικότητα των χειρουργικών επεμβάσεων εκτιμάται με βάση την εκατοστιαία απώλεια του πλεονάζοντος βάρους. Το αποτέλεσμα θεωρείται ιατρικώς αποδεκτό όταν η απώλεια του πλεονάζοντος βάρους είναι μεγαλύτερη από 50%. Όταν η απώλεια πλεονάζοντος βάρους είναι 75% ή μεγαλύτερη, το αποτέλεσμα θεωρείται άριστο. Η διακύμανση που παρουσιάζει το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από το είδος της επέμβασης αλλά κυρίως από τη μετεγχειρητική συμπεριφορά του ασθενούς. Οι περιοριστικού τύπου επεμβάσεις πετυχαίνουν συνήθως μικρότερη απώλεια βάρους σε σύγκριση με τις επεμβάσεις δυσαπορρόφησης. Όμως η συμπεριφορά του ασθενούς και η συμμόρφωση με τους μετεγχειρητικούς κανόνες, παίζουν τον πιο καθοριστικό ρόλο. Μερικοί από τους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά το τελικό αποτέλεσμα, είναι:

Έλλειψη κινήτρων.

Οι παχύσαρκοι ασθενείς που ζητούν τη βοήθεια της χειρουργικής θα μπορούσαν να καταταγούν αδρά σε δύο κατηγορίες:  

  • Σε αυτούς που έχουν υψηλό κίνητρο και  

  • Σε αυτούς που δεν έχουν, ή έχουν εσφαλμένες προσδοκίες. 

Τα άτομα με υψηλό κίνητρο είναι εκείνα που έχουν όνειρα και σχέδια για το μέλλον και θεωρούν ότι η παχυσαρκία και ο στιγματισμός αποτελούν εμπόδια για την υλοποίησή τους. Τα άτομα αυτά που είναι συνήθως νεαρής ηλικίας, νιώθουν εγκλωβισμένα σε μια νοσηρή κατάσταση και έχουν τη διάθεση να αλλάξουν συνήθειες και τρόπο ζωής άν τους δοθεί η ευκαιρία. 


Η αλλαγή της φυσικής εικόνας του σώματος που επέρχεται με την απώλεια βάρους δημιουργεί νέα δεδομένα, ευκαιρίες και προοπτικές στις διαπροσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις και δίνει τη δυνατότητα σέ όσους το επιθυμούν, να απαλλαγούν από τις νοσηρές ψυχοσωματικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας.


Οι ασθενείς έχουν την ευκαιρία να αναθεωρήσουν τη σχέση τους με τον κόσμο και το φαγητό και να ακολουθήσουν ένα διαφορετικό τρόπο ζωής. Είναι αυτονόητο ότι τα άτομα που έχουν υψηλό κίνητρο έχουν και τις καλύτερες προοπτικές επιτυχίας. Οι ασθενείς που δεν έχουν ουσιαστικό κίνητρο, είναι εκείνοι που δεν έχουν τη διάθεση ή τη δυνατότητα να κάνουν σημαντικές αλλαγές στη ζωή τους. Πρόκειται για άτομα που έχουν αποδεχτεί τη φυσική εικόνα και τον τρόπο ζωής του παχύσαρκου και έχουν ήδη οριοθετήσει τη ζωή τους. Τα άτομα αυτά δίνουν ιδιαίτερη σημασία στο φαγητό που το θεωρούν σημαντική απόλαυση και αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους. Προσέρχονται για χειρουργική θεραπεία όταν έχουν χάσει εντελώς τον έλεγχο ή αντιμετωπίζουν επαγγελματικά προβλήματα ή σοβαρά προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το βάρος τους. Συχνά δεν έρχονται από μόνοι τους, αλλά μετά από παρότρυνση άλλων. Στην ίδια κατηγορία μπορούν να συμπεριληφθούν και οι παραπληροφορημένοι ασθενείς, αυτοί δηλαδή που έχουν εσφαλμένες και μη ρεαλιστικές προσδοκίες από τη χειρουργική. Η χειρουργική δεν μπορεί να προσφέρει τη δυνατότητα να αδυνατίζει κανείς τρώγοντας, ούτε μπορεί η αλλαγή της εμφάνισης να βοηθήσει στην επίλυση προσωπικών προβλημάτων και να επηρεάσει πάντα θετικά τις διαπροσωπικές σχέσεις. 


Κατάθλιψη. 

Η κατάθλιψη είναι ίσως ο μεγαλύτερος κίνδυνος αποτυχίας της χειρουργικής. Άτομα με ιστορικό ή συμπτώματα κατάθλιψης έχουν ανάγκη τακτικής παρακολούθησης και ψυχολογικής υποστήριξης. Καταστάσεις που δημιουργούν stress και απογοήτευση όπως οι επαγγελματικές και προσωπικές αποτυχίες αλλά και η αλλαγή της φυσικής εικόνας του σώματος που προκαλείται με την απώλεια βάρους, μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα σε επηρρεπή άτομα. Όταν η κατάθλιψη παραμείνει χωρίς θεραπεία, εγκαταλείπεται και η οποιαδήποτε προσπάθεια ελέγχου του βάρους.

Ψυχογενείς διαταραχές διατροφής. 

Η βουλιμία και η παροξυσμική υπερφαγία χρειάζονται ειδική θεραπευτική αντιμετώπιση. Τα άτομα που εμφανίζουν τέτοιες διαταραχές δεν είναι σε θέση να ελέγξουν την ποιότητα και την ποσότητα της τροφής που καταναλώνουν. Οι βαριατρικές επεμβάσεις έχουν περιορισμένα αποτελέσματα όταν οι ασθενείς υπερκαταναλώνουν ζάχαρη και snacks, ή τσιμπολογούν συστηματικά (grazing). Στις περιοριστικές επεμβάσεις κλεψυδροειδούς στομάχου (δακτύλιος), η συστηματική υπερκατανάλωση τροφής ευνοεί επιπλέον τη διάταση του νεοστομάχου και την γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. 

Άγνοια των μετεγχειρητικών κανόνων διατροφής. 

Η μείωση της χωρητικότητας του στομάχου για τον περιορισμό της ποσότητας της τροφής, αποτελει αναπόσπαστο μέρος όλων των βαριατρικών επεμβάσεων. Για να επιτευχθεί όμως ικανοποιητική απώλεια βάρους, οι ασθενείς πρέπει να κατανοήσουν το σκεπτικό του χειρουργείου και να προσαρμόσουν τη διατροφή τους ώστε να εκμεταλλεύονται αποτελεσματικά τη μικρή χωρητικότητα του νεοστομάχου. Η διατροφή πρέπει να βασίζεται σε τροφές πλούσιες σε πρωτεϊνη και ίνες. Οι τροφές αυτές δημιουργούν γρήγορα κορεσμό και περιορίζουν την ημερήσια πρόσληψη ενέργειας. Αντίθετα οι μαλακές και εύπεπτες τροφές πρέπει σε γενικές γραμμές να αποφεύγονται, γιατί καταναλώνονται σε μεγαλύτερες ποσότητες. Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε βαριατρικές επεμβάσεις πρέπει να κατανοήσουν ότι μετά το χειρουργείο δεν θα υπάρχει «φυσιολογικό» γεύμα και «φυσιολογική» μερίδα και ότι δεν κινδυνεύει η υγεία τους από την απώλεια βάρους, εφ όσον βέβαια υπάρχει ιατρική παρακολούθηση. Για τη μακροχρόνια επιτυχία απαιτείται η προσκόλληση σε αυστηρότερους διατροφικούς κανόνες και ειδικά στις περιοριστικού τύπου επεμβάσεις (πχ γαστρικός δακτύλιος) που μπορούν σχετικά εύκολα να "σαμποταριστούν" από τον ασθενή.

Αδυναμία συμμόρφωσης με τους μετεγχειρητικούς κανόνες διατροφής.

Η αδυναμία συμμόρφωσης με τους μετεγχειρητικούς κανόνες διατροφής παρουσιάζεται συχνά σε ασθενείς που δεν έχουν υψηλό κίνητρο και επαρκή βοήθεια από το περιβάλλον ή σε άτομα που έχουν λανθασμένες προσδοκίες από τη χειρουργική. Ακριβώς για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η προεγχειρητική σφαιρική ενημέρωση του ασθενούς και μερικές φορές η ψυχιατρική εκτίμηση. Πρίν το χειρουργείο, πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι ο ασθενής έχει κατανοήσει και έχει προετοιμαστεί για τις αλλαγές που θα επέλθουν στη ζωή του.
Τα άτομα που είναι εθισμένα στην χρήση τοξικών ουσιών όπως και οι ασθενείς με ψυχογενείς διαταραχές της διατροφής, αποτελούν μια κατηγορία ασθενών με αυξημένη πιθανότητα προβλημάτων μετεγχειρητικής συμμόρφωσης. 

Όταν υπάρχει αδυναμία συμμόρφωσης, οι ασθενείς συνήθως αναγνωρίζουν από μόνοι τους την αιτία της αποτυχίας. Πολλές φορές νιώθουν τύψεις για πληροφορίες που σκόπιμα έχουν αποκρύψει από τον ιατρό και για το λόγο αυτό αποφεύγουν να ζητήσουν τη βοήθειά του.

 

 

© 2003-2005 goMED Ltd. All rights reserved.