Οι ψυχογενείς διαταραχές της διατροφής. Βουλιμία και νευρογενής ανορεξία.

Σκρέκας Γιώργος MD, ISS, EAES Χειρουργός - Λαπαροενδοσκόπος www.skrekas.net.  
FH Sp Registrar St' Marys Hospital, London. Δ/ντης Χειρουργικής Μονάδας Παχυσαρκίας ΙΑΣΩ GENERAL. ΤEL.210 7484185-8 & 6939 193 876  

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής με την αφθονία, την υπερκατανάλωση και την προβολή εσφαλμένων προτύπων, έχει αυξήσει τα τελευταία χρόνια τις ψυχογενείς παθολογικές καταστάσεις που σχετίζονται με τη διατροφή (νευρογενής ανορεξία, ψυχογενής βουλιμία). Οι διατροφικές αυτές διαταραχές πλήττουν κυρίως τις γυναίκες οι οποίες στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν ένα «τέλειο σώμα» βρίσκονται σε μια διαρκή προσπάθεια για δίαιτα χωρίς να γνωρίζουν τους κινδύνους που εγκυμονεί η κατάσταση αυτή για την σωματική και την ψυχική τους υγεία. Η ψυχογενής βουλιμία εμφανίζεται συνήθως στην εφηβική ηλικία (μέση και τελική) ή στην αρχή της ενηλίκου ζωής. Η συχνότητα της ψυχογενούς βουλιμίας στο γενικό πληθυσμό είναι 3-6% και είναι διπλάσια στις γυναίκες απ ότι στους άνδρες. Μεμονωμένα επεισόδια υπερφαγίας χωρίς όμως την πλήρη εικόνα της ψυχογενούς βουλιμίας, έχουν αναφερθεί μέχρι και στο 40% των νεαρών γυναικών.  

 

Τα άτομα που παρουσιάζουν βουλιμία εμφανίζουν επανειλημμένα επεισόδια κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας τροφής. Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου υπερφαγίας τα άτομα αυτά αισθάνονται ότι έχουν χάσει τελείως τον έλεγχο και αδυνατούν να σταματήσουν. Το επεισόδιο υπερφαγίας διακόπτεται συνήθως εξ αιτίας ορισμένων συνθηκών, π.χ. επειδή παρεμβαίνει κάποιος τρίτος ή όταν πιά το άτομο αισθανθεί δυσφορία, πόνο ή ναυτία. Τα επεισόδια υπερφαγίας συνήθως διαρκούν λίγο (το πολύ 2-3 ώρες) αλλά η ποσότητα τροφής που καταναλώνεται είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή που θα έτρωγε ένα φυσιολογικό άτομο υπό παρόμοιες συνθήκες. Χαρακτηριστικό για τα άτομα που πάσχουν από βουλιμία είναι ότι σαν χαρακτήρες είναι τελειομανείς και δίνουν εξαιρετική σημασία στην εξωτερική τους εμφάνιση. Όμως παρά το γεγονός αυτό, δεν τρέφουν εκτίμηση για τον εαυτό τους και νιώθουν ενοχές για την αδυναμία αυτοελέγχου.  Τα περισσότερα άτομα που πάσχουν από βουλιμία προβαίνουν συχνά σε επανορθωτικές πράξεις μετά από υπερφαγια, προκειμένου να αποτρέψουν την αύξηση του βάρους. Για παράδειγμα προκαλούν έμετο ή παίρνουν καθαρτικά, διουρητικά ακόμη και κλύσματα. Άλλες φορές μπαίνουν σε διαδικασία απόλυτης νηστείας ή εξαντλητικής σωματικής άσκησης. Βιολογικοί και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες έχουν συνδεθεί με την αιτιολογία της βουλιμίας. Στους βιολογικούς παράγοντες περιλαμβάνονται η νορεπινεφρίνη (ορμόνη επινεφριδίων) και η σεροτονίνη (μεταβολικά ενεργός ουσία).

Νυχτερινή "επίθεση" στο ψυγείο. Πολλά από τα βουλιμικά άτομα τρώνε κρυφά.

Στους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες αναφέρονται διάφορα οικογενειακά προβλήματα (συγκρούσεις γονέων, διαζύγια)απόμακρη και απορριπτική στάση του περιβάλλοντος και προβλήματα προσαρμογής του ατόμου. Για το βουλιμικό άτομο η ακατάσχετη κατανάλωση τροφής και στη συνέχεια ο εμετός, συμβαδίζει πολλές φορές με έντονα ανάμικτα συναισθήματα αποδοχής και απόρριψης προς τα γονεϊκά πρόσωπα. Οι βουλιμικοί ασθενείς είναι συχνά εξωστρεφείς και παρορμητικοί χαρακτήρες αλλά δυσκολεύονται στο να αναπτύξουν αυτονομία και ανεξαρτησία και να αναλάβουν τις ευθύνες της ενήλικης ζωής.  

Σημαντικό ρόλο για την δημογραφική αύξηση της ψυχογενούς βουλιμίας τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν παίξει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης που προβάλλουν σταθερά ως πρότυπο επιτυχίας και ευτυχίας το καλοσχηματισμένο αδύνατο σώμα  σε συνδυασμό με το ψηλό οικονομικό και κοινωνικό status

Η τραγουδίστρια Melanie Chisholm (Melanie C - τέως Sporty Spice μέλος των Spice Girls) παραδέχτηκε δημόσια ότι πάσχει από βουλιμία και κατάθλιψη. Σαν μέλος των "Spice Girls", η Melanie όπως και η Victoria Beckham, ήταν αναγκασμένη να υποβάλλεται σε πολυήμερες νηστείες και εξαντλητική άσκηση. "Ακόμα και η μητέρα μου νόμιζε ότι ήμουν τόσο αδύνατη επειδή εργαζόμουν υπερβολικά".  Δείτε περισσότερα για τη βουλιμία των celebrities.

 

 

 

Οι φαύλοι κύκλοι της βουλιμίας  

1. Η δίαιτα είναι απότοκος των βουλιμικών επεισοδίων αλλά παράλληλα τα ενεργοποιεί και τα διαιωνίζει: η πείνα, η ψυχολογική στέρηση και οι λανθασμένες διεργασίες στην σκέψη του ασθενούς, οδηγούν το άτομο σε ένα αίσθημα ανεπάρκειας αυτοελέγχου που ακολουθείται από αρνητικά συναισθήματα και τελικά από εγκατάλειψη της προσπάθειας ελέγχου στην κατανάλωση φαγητού.  

2.   Ένας άλλος φαύλος κύκλος αφορά τη σχέση της βουλιμίας με τις διάφορες επανορθωτικές ενέργειες για τον έλεγχο του βάρους. Για παράδειγμα, η πίστη στην αποτελεσματικότητα του αυτοπροκαλούμενου εμετού ενισχύει την υπερκατανάλωση τροφής και τα βουλιμικά επεισόδια. Επιπλέον, όταν το στομάχι γεμίζει υπερβολικά, διευκολύνεται η πρόκληση εμετού.  

3.   Η υπερβολική ενασχόληση με το βάρος και η μειωμένη αυτοεκτίμηση ενισχύει την απόφαση για δίαιτα και άρα διατηρεί την βουλιμία. Όμως το πλέον χαρακτηριστικό της ψυχογενούς βουλιμίας, είναι η αδυναμία αποδοχής της φυσικής εικόνας του σώματος (χαμηλή αυτοεκτίμηση) και η δογματική υιοθέτηση υπερβολικών και εξωπραγματικών προτύπων που οδηγεί στον παρακάτω φαύλο κύκλο:

 

Το γνωσιακό μοντέλο της νευρογενούς βουλιμίας.

Χαμηλη αυτοεκτίμηση

Δυσλειτουργικές και δογματικές πεποιθήσεις για την ευτυχία, την επιτυχία στη ζωή και την εικόνα του φυσικού σώματος. Διπολική σκέψη και υπεργενίκευση, με ιδέες όπως:

«Όταν είναι κανείς λεπτός είναι επιτυχημένος, γοητευτικός και ευτυχισμένος. Πρέπει να είμαι λεπτός»

«Το πάχος είναι αποτυχία, δυστυχία και κατάσταση που δημιουργεί αποστροφή. Πρέπει να μην είμαι χοντρός»

«Ο αυτοέλεγχος είναι ένδειξη δύναμης και πειθαρχίας, δεν πρέπει να ενδίδω σε πειρασμούς»

«Οτιδήποτε λιγότερο απο την απόλυτη επιτυχία, είναι απλά αποτυχία»

Θέτω και ακολουθώ αυστηρούς κανόνες: Τι να μη φάω, ποτε και πόσο να φάω. Αρχικά πολύ αυστηρή δίαιτα.
Απώλεια ελέγχου - Βουλιμία
Ενοχές, αυτομομφή και επανορθωτικές συμπεριφορές (εμετός, καθαρτικά)
Βραχυπρόθεσμα ανακούφιση αλλά μακροπρόθεσμα ενίσχυση της δυσλειτουργικής κατάστασης.

Θεραπεία της βουλιμίας

Ο ασθενής και η οικογένειά του πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι η βουλιμία είναι ένα σημαντικό πρόβλημα για το οποίο χρειάζεται συστηματική θεραπευτική παρέμβαση. Άτομα με ψυχογενή βουλιμία συνήθως δεν χρειάζονται νοσηλεία. Χρειάζεται όμως ψυχοθεραπεία (ατομική ή ομαδική) προκειμένου να επεξεργασθεί το άτομο τις ψυχολογικές δυσκολίες που το εμποδίζουν να λειτουργήσει ικανοποιητικά. Επίσης όλη η οικογένεια χρειάζεται ενδεχομένως ψυχοθεραπευτική παρέμβαση, ώστε οι αντιδράσεις των μελών να είναι τέτοιες που να διευκολύνουν την πορεία του ατόμου προς ανεξαρτητοποίηση και αυτονομία. Ορισμένες φορές χρησιμοποιούνται και τεχνικές που στοχεύουν στο να ενισχύσουν τη σωστή συμπεριφορά γύρω από το φαγητό και να αποθαρρύνουν τα βουλιμικά επεισόδια. Ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα είναι επίσης αποτελεσματικά για την μείωση των βουλιμικών επεισοδίων. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της αντικαταθλιπτικής αγωγής είναι αμφιλεγόμενη, επειδή φαίνεται ότι οι περισσότεροι ασθενείς υποτροπιάζουν γρήγορα. 

Πρόγνωση  

Άτομα με ψυχογενή βουλιμία οδηγούνται σταδιακά στην παχυσαρκία, στην εγκατάλειψη και την κατάθλιψη. Η παθολογική διατροφική συμπεριφορά μπορεί να διαρκεί για πολλά χρόνια και η πορεία χαρακτηρίζεται από εξάρσεις και υφέσεις ή και από χρόνια συνεχή συμπτωματολογία. Μερικές όμως φορές είναι δυνατό η κατάσταση να βελτιωθεί σημαντικά με την ενηλικίωση.

Δείτε περισσότερα Εδώ

 

 

Η κρυφή σχέση άγχους και παχυσαρκίας.

"Εάν παραβλεφθεί το ψυχολογικό υπόβαθρο της παχυσαρκίας, υπάρχει ο κίνδυνος να παγιδευτεί κανείς σε έναν κικεώνα αμέτρητων προγραμμάτων διαίτης, ινστιτούτων αδυνατίσματος και εξαντλητικών προσπαθειών απώλειας βάρους που στην καλύτερη περίπτωση προσφέρουν μια πρόσκαιρη ανακούφιση αλλά στη συνέχεια τροφοδοτούν και διαιωνίζουν το φαύλο κύκλο του πάχους που αγχώνει και του άγχους παχαίνει."

Σοφία Χατζηδημητρίου  Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια, B.Sc., Pg. Cert., Pg. Dip., M. Clin. Sc. Μέλος της EFPP (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας   www.efpp.org)  TEL:  210 7294032,  6936 494 450     e-mail: sophia_chatzidimitriou@yahoo.com

 

Πότε συνδέεται για πρώτη φορά το stress με το φαγητό;

Ο τρόπος πρόσληψης τροφής στο βρεφικό στάδιο λειτουργεί σαν ένα πλαίσιο ασφάλειας που παρέχει η μητέρα στο νεογέννητο μωρό της. Αν το μωρό δεν τραφεί έγκαιρα όταν πεινάσει κατακλύζεται από συναισθήματα πανικού και ακατάσχετης ανησυχίας τα οποία δεν έχει τρόπο να διαχειριστεί. Απειλείται η ύπαρξή του και επομένως βιώνει άγχη αφανισμού. Το μωρό που έχει πεινάσει για πολύ ώρα ενδέχεται να δυσκολευτεί να φάει όταν αργότερα η μητέρα θα του προσφέρει την τροφή – ίσως όμως και να την λάβει με βουλιμία. Όπως και να ‘χει, αυτές οι πρώτες εμπειρίες με το φαγητό φαίνεται ότι καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που κανείς θα σχετιστεί με αυτό αργότερα. Κεφαλαιώδη επίσης ρόλο παίζει και η σχέση με την τροφό – τη μάνα συνήθως – η οποία δεν μπορεί παρά να επηρεάσει τον τρόπο που βιώνει και αντιλαμβάνεται το βρέφος τον κόσμο και τις πρωταρχικές του εμπειρίες επιβίωσης.   Έχει το φαγητό αγχολυτική επίδραση;Λόγω των ουσιών του, το φαγητό ενδέχεται να επιδρά καταπραϋντικά. Για παράδειγμα, οι υδατάνθρακες, η ζάχαρη, ή η σοκολάτα φαίνεται ότι επηρεάζουν τις εκκρίσεις ορμονών και νευροδιαβιβαστών στο σώμα μας με τρόπο τέτοιο που να δημιουργούν συναισθήματα πληρότητας, ανακούφισης και ευφορίας. Ίσως λοιπόν να μην είναι τυχαίο πώς ο γιατρός που θα κάνει μια ένεση σ’ ένα μικρό παιδί μπορεί να του προσφέρει μια καραμέλλα ή ένα γλυφιτζούρι για να το πείσει να κάτσει ήσυχο και να το δελεάσει σε μια διαδικασία που μπορεί να είναι λίγο επώδυνη. 

Η εθιμική διασύνδεση. Το φαγητό σα μέσο επικοινωνίας και έκφρασης. 

Σε πολλά σπιτικά η αγάπη και η φροντίδα εκφράζονται κατά κύριο λόγο μέσω της προσφοράς τροφής, και ίσως σε κάποιες περιπτώσεις που η αγάπη δεν μπορεί να εκφραστεί με άλλο τρόπο, το φαγητό να γίνεται το αποκλειστικό μέσο. Με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί το φαγητό για να εκφράσει ή να αντικαταστήσει θετικά συναισθήματα μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για να ελέγξει τη σχέση μεταξύ δύο ατόμων ή και μιας ομάδας, όπως και αυτή της οικογένειας. Το ανορεκτικό ή το βουλιμικό άτομο χρησιμοποιεί τη σχέση του με το φαγητό είτε για να εκφράσει πράγματα που αδυνατεί να βάλει σε λέξεις, είτε για να βρεί καταφύγιο από επώδυνες εμπειρίες, είτε ακόμα για να χειραγωγήσει τις σχέσεις του με οικεία πρόσωπα. Συνάγουμε λοιπόν το συμπέρασμα πως ο τρόπος που τρεφόμαστε συμβολίζει εν μέρει τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους αλλά και τη σχέση μας με τον εαυτό μας. Το φαγητό, εκτός από βιολογική ανάγκη, μπορεί να λειτουργεί και σαν συνήθεια που πλαισιώνει την καθημερινότητά μας, σαν διασκέδαση και μέσο κοινωνικοποίησης, ή σαν τρόπος διαχείρησης συναισθημάτων. Αναπόφευκτα καταλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας μιας και πολλές διαδικασίες σχετίζονται με αυτό. Μια οικογένεια, για παράδειγμα, θα μαζευτεί μαζί στο τραπέζι και ίσως αυτή να είναι και η μόνη αφορμή για την οποία συγκεντρώνονται όλα τα μέλη της μαζί. Χαρακτηριστικό είναι το πώς πάμε γλυκά σε φίλους ή δίνουμε σοκολάτες σε παιδιά για να εκδηλώσουμε την αγάπη μας. Με την ίδια λογική και μια νοικοκυρά θα οργανώσει πλούσιο γεύμα για να ευχαριστήσει τους καλεσμένους της. Από την άλλη βέβαια, μια καταθλιπτική μητέρα ίσως παραμελήσει το μαγείρεμα και κατά συνέπεια τη φροντίδα της οικογενείας της ή ένας ελεγκτικός σύντροφος θα επιτηρεί με αυστηρότητα τη διατροφή της συντρόφου του.  

Γιατί η σχέση με το φαγητό καταλήγει σε εξάρτηση;

Τα παχύσαρκα άτομα εκφράζουν συνήθως μέσα από τη σχέση τους με το φαγητό τη συναισθηματική τους κατάσταση, εκτονώνουν εντάσεις και οριοθετούν τη σχέση τους με τους άλλους και τον εαυτό τους. Όπως για κάποιους ανθρώπους η κατανάλωση αλκοόλ ή άλλων ουσιών προσφέρει καταφύγιο στα προβλήματά τους, έτσι και το φαγητό λειτουργεί για τον παχύσαρκο σαν μέσο που μπορεί να καταναλωθεί καταχρηστικά για να προσφέρει μια έστω πρόσκαιρη ανακούφιση. Η σχέση με το φαγητό εκλαμβάνεται από τον παχύσαρκο ως ιδανική γιατί στη σχέση αυτή δεν υπάρχουν υποχρεώσεις και όροι. Είναι στην απόλυτη διάθεση του ατόμου η κατανάλωση και η υπερκατανάλωση. Άρα δεν προβληματίζει το παχύσαρκο άτομο, το οποίο αισθάνεται (επιφανειακά τουλάχιστον) ασφαλές στη σχέση του με το φαγητό. Η δημιουργία σχέσης με το φαγητό λειτουργεί επιπλέον σαν καταφύγιο από σχέσεις με άλλους ανθρώπους που μπορεί φαντάζουν δύσκολες ή αξεπέραστα προβληματικές. Η εύκολη λύση για τα προβλήματα που προκύπτουν από τέτοιες εσωτερικές συγκρούσεις είναι να καταφύγει το παχύσαρκο άτομο στη μία και μοναδική σχέση που φαίνεται να μην το προδίδει ποτέ. Ο σαδομαζοχισμός της παχυσαρκίας. Όπως και με άλλες εξαρτήσεις, έτσι και με το φαγητό, το άτομο μπαίνει σε έναν φαύλο κύκλο όπου το φαγητό καταπραΰνει ναι μεν κάποια άγχη, δημιουργεί όμως από την άλλη πολύ περισσότερα όταν καταναλώνεται υπέρμετρα. Αυτό γιατί οι επιπτώσεις στον οργανισμό αλλά και στην εμφάνιση είναι σαφείς και το παχύσαρκο άτομο δεν μπορεί παρά να τις βιώνει. Γνωρίζει λοιπόν πως ουσιαστικά στιγματίζει και κακοποιεί τον εαυτό του και αυτή η σαδομαζοχιστική σχέση με το φαγητό δεν μπορεί παρά να το αγχώνει ακόμα περισσότερο. Από τη μιά η παχυσαρκία εκφράζει την όποια εσωτερική πάλη του ατόμου, κάνοντας το σώμα αρένα εκτόνωσης ψυχολογικών προβλημάτων, και από την άλλη την εντείνει και την τροφοδοτεί. Το παχύσαρκο άτομο είναι συνήθως άτομο βαθειά ενοχικό, με χαμηλή εμπιστοσύνη στον εαυτό του που δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα θέλω του και τα ίσως όχι και τόσο αποδεκτά από το περιβάλλον αισθήματά του. Τις περισσότερες λοιπόν φορές αποφεύγει να δώσει λύσεις και να εξωτερικεύσει τα όποια δυσεπίλυτα προβλήματά του και προτιμά να τα ενταφιάσει ή να αναβάλλει. Πρέπει όμως να γίνει αντιληπτό ότι η συσσώρευση εκκρεμμοτήτων ενισχύει αυτή τη δυσλειτουργική κατάσταση. Τα ενταφιασμένα προβλήματα και οι εκκρεμμότητες επιστρέφουν κάποια στιγμή δρυμμύτερα να μας καταδιώξουν.

Είναι δυνατό να δοθεί λύση σ' αυτή την "ολέθρια" σχέση;

Το άγχος από μόνο του δεν παχαίνει. Παχαίνει αυτούς μόνο που έχουν ως Αχίλλειο Πτέρνα μια ήδη παθολογική σχέση με φαγητό. Το άγχος απλά υπογραμμίζει και στη συνέχεια εντείνει τις προϋπάρχουσες αδυναμίες μας που για τον καθένα μας είναι διαφορετικές. Γι’ αυτό εξ’ άλλου το βάρος δεν είναι και μέσο μέτρησης άγχους. Ούτε είναι παχύσαρκοι όλοι οι στρεσαρισμένοι συνάνθρωποί μας. Οι λόγοι που ωθούν το συγκεκριμένο άτομο στην υπερκατανάλωση τροφής αλλά και οι ενδόμυχοι σκοποί που εξυπηρετούνται από την κατάχρηση φαγητού μπορούν να ανιχνευθούν μόνο με τη διαδικασία της ψυχοθεραπείας. Στόχος της ψυχοθεραπείας είναι να ονοματίσει τις σκοτεινές αιτίες, να δώσει νόημα μέσα από τις λέξεις στη διαδικασία της πολυφαγίας και τους σκοπούς που εξυπηρετεί και τελικά να φανερώσει ένα εναλλακτικό δρόμο αναπροσαρμογής των σχέσεων του ατόμου με τους άλλους και με τον εαυτό του. Με τις αλλαγές αυτές το άτομο θα βοηθηθεί έτσι ώστε να εγκαταληφθεί η ακαταμάχητη σχέση με το φαγητό που στο μυαλό του φαντάζει σαν η μοναδική και «σίγουρη» πηγή ευχαρίστησης αλλά και τιμωρίας. Εάν παραβλεφθεί το ψυχολογικό υπόβαθρο της παχυσαρκίας, υπάρχει ο κίνδυνος να παγιδευτεί το άτομο σε έναν κικεώνα αμέτρητων προγραμμάτων διαίτης, ινστιτούτων αδυνατίσματος, εξαντλητικών προσπαθειών απώλειας βάρους που προσφέρουν μια πρόσκαιρη ίσως ανακούφιση των συμπτωμάτων αλλά στη συνέχεια τροφοδοτούν το φαύλο κύκλο του πάχους που αγχώνει και του άγχους που στη συνέχεια παχαίνει. Η ψυχή και το σώμα δεν είναι επ’ ουδενί ασύνδετα και για να σπάσει ο φαύλος κύκλος χρειάζεται μια ολιστική φροντίδα προς τον εαυτό που θα καλύψει τα αίτια όταν συγχρόνως θα αποσκοπεί να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα.  

 

 

 

Η Ψυχοθεραπευτική προσέγγιση της παχυσαρκίας.

Η πολυσύνθετη εικόνα που έχουμε γύρω από την αιτιολογία της παχυσαρκίας καλεί για μια πιο σφαιρική προσέγγιση όσον αφορά στη θεραπεία της. Πολλές επιστημονικές έρευνες υποστηρίζουν ότι πέραν κάποιας γενετικής προδιάθεσης, το περιβάλλον και οι ψυχοκοινωνικές του προεκτάσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αλλά και στη θεραπευτική αποκατάσταση της νοσογόνου παχυσαρκίας. Για παράδειγμα, φαίνεται πως ο στιγματισμός από το ευρύτερο κοινωνικό αλλά και το στενότερο συγγενικό περιβάλλον ενισχύει την αρνητική εικόνα του εαυτού του παχύσαρκου ατόμου και συμβάλλει σε έναν αρνητικό φαύλο κύκλο, όπου η πολυφαγία χρησιμοποιείται ως διέξοδος στο πρόβλημα το οποίο αρχικά προκαλεί. Το φαγητό σαν συνήθεια ή τρόπος διαχείρισης συναισθημάτων καταλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητας του παχύσαρκου ατόμου και λειτουργεί και σαν άλλοθι για βαθύτερα ψυχολογικά προβλήματα, ή σαν μέσον αποφυγής επώδυνων συναισθημάτων.  

Η παχυσαρκία απειλεί πρώτα απ όλα τη σωματική υγεία του ατόμου και σε δεύτερο λόγο το ωθεί σε μεγάλους συμβιβασμούς στην καθημερινότητα, στον ψυχισμό και στις διαπροσωπικές του σχέσεις. Το περιβάλλον του παχύσαρκου διαμορφώνεται σύμφωνα με τη νόσο ενώ υπάρχουν ισορροπίες που όσο παθολογικές και να είναι, δεν παύουν να πιέζουν για τη διατήρησή τους. Με άλλα λόγια, πολλές φορές το παχύσαρκο άτομο ενδόμυχα φοβάται να διαταράξει τις γνώριμες συνθήκες της ζωής του. Όσο λοιπόν επιθυμητή και να είναι μια ριζική αλλαγή - εξωτερική και εσωτερική για τον ασθενή - δεν παύει να απειλεί τις υπάρχουσες ισορροπίες της ζωής του. Συνεπώς, όταν μιλάμε για αντιμετώπιση της νόσου, καλό είναι να συμπεριλαμβάνουμε στην προσέγγισή μας όλες τις σχετικές παραμέτρους. Ένας μεγάλος αριθμός ερευνών υποδεικνύουν ότι η ψυχολογική υποστήριξη σε συνδυασμό με τις κατάλληλες ιατρικές οδηγίες και παρεμβάσεις συνεισφέρει σημαντικά στην επίτευξη του στόχου, αλλά και στη διατήρηση της απώλειας βάρους. Σε μία θεραπευτική σχέση - ομαδική ή δυαδική - το άτομο έχει την ευκαιρία να διερευνήσει σε βάθος τις ψυχοκοινωνικές προεκτάσεις της νόσου του και απαλλαγμένο από τα συναισθήματα ενοχών και το γνωστό κοινωνικό στιγματισμό να βοηθηθεί αντλώντας από τον δικό του πλούτο ψυχικών δυνάμεων, με τη σωστή πάντα καθοδήγηση, στο να επεξεργασθεί τις δυσκολίες που το εμποδίζουν να λειτουργήσει ικανοποιητικά και αυτόνομα και να βρει τη δύναμη να επιφέρει μεγάλες αλλαγές στην υγεία και στην ζωή του. Σε μια περίοδο τέτοιων μεγάλων αλλαγών και συναισθηματικών προκλήσεων ο ψυχοθεραπευτής είναι εκεί να προσφέρει το ουδέτερο και εμπιστευτικό περιβάλλον και τη γνώση του στο άτομο που τα χρειάζεται.  Ορισμένες βραχυθεραπευτικές τεχνικές όπως η γνωσιακή – συμπεριφορική

Οι δύο πιό γνωστές ψυχογενείς διαταραχές πρόσληψης τροφής.

Βουλιμία: Δίνουμε αυτή τη διάγνωση όταν το άτομο από τη μια καταναλώνει υπερβολικά μεγάλες ποσότητες φαγητού και ταυτόχρονα προσπαθεί να ελέγξει το βάρος του με το να κάνει κατάχρηση φαρμάκων ή εντατική άσκηση. ΄Ενα άλλο χαρακτηριστικό της βουλιμίας είναι η πρόκληση εμετών με σκοπό να απαλλαγεί κανείς από το φαγητό. 

Επεισοδιακή Υπερφαγία (ΕΥ): Η βουλιμία διαφέρει από τη ΕΥ στην προσπάθεια που κάνει το άτομο να ελέγξει το βάρος του. Έτσι οι άνθρωποι με ΕΥ διακρίνονται απο την καταναγκαστική κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φαγητού για μέρες χωρίς όμως να καταφεύγουν σε ακραίες τεχνικές ελέγχου του βάρους τους. Έτσι ένα μεγάλο ποσοστό είναι υπέρβαροι. Τα άτομα αυτά φαίνεται να σιχαίνονται το σώμα τους και να παρουσίαζουν συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους σε μεγαλύτερο βαθμό συγκριτικά με άτομα του ιδίου βάρους τα οποία δεν έχουν προβλήματα παθολογικής υπερφαγίας.

Οι συχνότεροι λόγοι για τους οποίους οι πασχοντες από παχυσαρκία, αποφεύγουν να ζητήσουν ψυχιατρική βοήθεια.

Ντροπή και ενοχές λόγω της υποτιθέμενης έλλειψης αυτοκυριαρχίας.
Άγνοια για τη σοβαρότητα και τις ψυχολογικές συνέπειες του προβλήματος.
Λανθασμένες επιρροές απο το περιβάλλον που υποβαθμίζουν την ανάγκη για ιατρική   βοήθεια (π.χ. «όλα είναι στο μυαλό σου»).
Λανθασμένες ιατρικές συμβουλές απο έλλειψη σχετικής εμπειρίας. Για παράδειγμα η επίμονη προτροπή για δίαιτα σε παχύσαρκα άτομα με βουλιμία είναι τελείως ανεδαφική ως θεραπεία και επιδεινώνει το πρόβλημα.
Οικονομικές δυσκολίες.
Αρνητισμός στην ψυχοθεραπευτική παρέμβαση.

θεραπεία, στοχεύουν στο να ενισχύσουν τη σωστή συμπεριφοράγύρω από το φαγητό και να αποθαρρύνουν τα επεισόδια υπερφαγίας. Η διάρκεια της θεραπείας των διαταραχών της διατροφής ειναι περίπου 20 συνεδρίες. Ωστόσο σε περιπτώσεις που υπάρχουν και άλλες δυσκολίες μπορεί να χρειαστούν 30-40 συνεδρίες. Είναι σημαντικό να τονίσουμε οτι παρόλες τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές η κάθε περίπτωση είναι μοναδική και ο αριθμός των συνεδριών αποφασίζεται μαζί με τη ψυχολόγο στην αρχική εκτίμηση.  Μερικές φορές μπορεί να χρειαστεί ψυχοθεραπευτική παρέμβαση ολόκληρη η οικογένεια και το περιβάλλον, ώστε να διευκολυνθεί η πορεία του ατόμου προς την ανεξαρτητοποίηση και την αυτονομία. Η ομαδική θεραπεία δίνει περαιτέρω την ευκαιρία κανείς να μοιραστεί παρόμοιες ανησυχίες με συμπάσχοντες αλλά και να αντλήσει κουράγιο από τη συλλογική προσπάθεια όπως και γνώση από την εμπειρία των συνανθρώπων του. Για όσους δεν είναι έτοιμοι να μοιραστούν, η εχεμύθεια της προσωπικής επαφής σε μία ατομική θεραπεία δίνει την ευκαιρία να διερευνηθούν πιο προσωπικά συναισθήματα. Τις περισσότερες φορές τα άτομα που πάσχουν από διαταραχές της διατροφής έχουν ανάμεικτα συναισθήματα σχετικά με την αλλαγή. Η απόφαση να δώσει κανείς σφαιρική απάντηση στην πολύπλοκη νόσο της παχυσαρκίας εγγυάται όχι μόνο καλύτερα αλλά και πιο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Ωστόσο είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι καμία θεραπεία δεν θα είναι αποτελεσματική αν δεν θέλουμε να αλλάξουμε και άν δεν καταβάλουμε μεγάλη προσπάθεια. 


Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα. 

Ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα και κυρίως η Fluoxetine (Ladose) θεωρείται ότι προσφέρουν κάποια βοήθεια στις ψυχογενείς διαταραχές της διατροφικής συμπεριφοράς μειώνοντας τα επεισόδια υπερφαγίας. Ωστόσο τα αποτελέσματα της αντικαταθλιπτικής αγωγής είναι αμφιλεγόμενα, επειδή οι περισσότεροι ασθενείς υποτροπιάζουν γρήγορα. Η έλλειψη αποτελεσματικότητας της φαρμακευτικής θεραπείας και η άρνηση των ασθενών να δεχτούν τα φάρμακα σαν μοναδική θεραπεία για το πρόβλημά τους (Leitenberg et.al.1992) μας οδηγεί συνήθως αναγκαστικά στην ψυχοθεραπεία.  

Ψυχοθεραπεία. Τι επίδραση θα έχει στο βάρος σας;

Όσον αφορά το πρόβλημα της βουλιμίας δεν περιμένουμε με την ψυχοθεραπεία κάποια σημαντική αλλαγή στο βάρος. Τα άτομα που πάσχουν από βουλιμία συνήθως καταφέρνουν να διατηρούν το βάρος τους υπό έλεγχο. Αντίθετα τα άτομα με επεισοδιακή υπερφαγία είναι συνήθως παχύσαρκα αλλά δεν αξίζει να προσπαθήσουν να χάσουν βάρος αν δεν αλλάξουν πρώτα τη σχέση τους με το φαγητό. 

 

 

Γραμμή επικοινωνίας

210 748 4185 - 8

© 2003-2005 goMED Ltd. All rights reserved.