παχυσαρκια, αδυνατισμα, αδυνάτισμα, δίαιτα, διαιτα, χάσιμο κιλων, διατροφή, διατροφη, δίαιτες, διαιτες, περιτα κιλα
 

O ρόλος της δίαιτας στη θεραπεία της παχυσαρκίας.

Σκρέκας Γιώργος MD Χειρουργός - Λαπαροενδοσκόπος www.skrekas.net
FH Sp Registrar St' Marys Hospital, London. Δ/ντης Χειρουργικής Μονάδας Παχυσαρκίας ΙΑΣΩ GENERAL. ΤEL. 210 7484185-8 & 6939 193876     

Γιατί δεν έχουμε μόνιμη απώλεια βάρους με τις δίαιτες;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παχυσαρκία είναι μια μακροχρόνια νόσος. Ο αγώνας ενάντια στα κιλά ξεκινά συνήθως από την εφηβική ηλικία και συνεχίζεται για ολόκληρη τη ζωή. Οι δίαιτες έχουν σαν στόχο την απώλεια βάρους θέτοντας περιορισμούς στην πρόσληψη τροφής.Το απογοητευτικό είναι ότι παρά τις προσπάθειες τα κιλά φεύγουν και ξανάρχονται με ένα επίμονο τρόπο που τα περισσότερα άτομα αδυνατούν να κατανοήσουν. Η απλή εξήγηση είναι ότι προσπαθούν να αλλάξουν το σώμα τους με λάθος τρόπο. Δυστυχώς οι εύκολες λύσεις όπως φάρμακα, δίαιτες και ινστιτούτα αδυνατίσματος παρά τον εντυπωσιακό τους εξοπλισμό, δεν είναι σε θέση να πετύχουν μόνιμα αποτελέσματα. Γιατί καμία προσπάθεια απώλειας βάρους δεν πρόκειται να αντέξει στο χρόνο άν δεν συνοδεύεται από σημαντικές αλλαγές του Lifestyle, δηλαδή των καθημερινών συνηθειών και επιλογών που θα πρέπει επιπλέον να είναι και μόνιμες. Κανείς λοιπόν δεν πρόκειται να αδυνατίσει άν δεν αποφασίσει να ζεί και να διατρέφεται πιό υγειινά.

Πόσο εύκολη είναι η αλλαγή του Lifestyle?

 

Πρόκειται για ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα και στην πραγματικότητα ελάχιστοι μπορούν να το πετύχουν. Αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι το 95-97% των ατόμων που χάνουν βάρος με δίαιτες, ανακτούν σύντομα τα χαμένα κιλά. Τελικά οι μόνοι που έχουν πιθανότητες είναι τα λίγα άτομα που έχουν κίνητρα και διάθεση να αλλάξουν συνήθειες και τρόπο ζωής όταν τους δοθεί η ευκαιρία. Η αλλαγή της φυσικής εικόνας του σώματος μετά από μια απώλεια βάρους δημιουργεί νέα δεδομένα και ευκαιρίες στις διαπροσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις και δίνει τη δυνατότητα σε όσους το εκμεταλλευθούν να απαλλαγούν για πάντα από το νοσηρό φαύλο κύκλο και τις ψυχοσωματικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας. Αντιθέτως εκείνοι που έχουν συνηθήσει τον τρόπο ζωής του παχύσαρκου, έχουν στην πραγματικότητα οριοθετήσει τη ζωή τους. Και αυτοί βέβαια είναι οι περισσότεροι.

Ποιά είναι η σωστή διαιτητική αγωγή;

Ο ιατρικώς ενδεδειγμένος ρυθμός απώλειας βάρους είναι περίπου 3-4 κιλά το μήνα. Πιό υγειϊνές είναι οι ισορροπημένες ολιγοθερμιδικές δίαιτες (800-1400 Kcal/ ημέρα) που βασίζονται στον περιορισμό του λίπους και των επεξεργασμένων υδατανθράκων (ζάχαρης) και την αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών. Πιό εμπορικές όμως είναι οι μη ισορροπημένες δίαιτες που βασίζονται στην εκλεκτική στέρηση ή υπερκατανάλωση ορισμένων από τα βασικά διατροφικά συστατικά (λίπος, πρωτείνη ή υδατάνθράκες). Δυστυχώς τα περισσότερα άτομα δείχνουν προτίμηση στις μη ισορροπημένες ή τις εξαιρετικά ολιγοθερμιδικές δίαιτες (λιγότερο από 800 Kcal/ ημέρα) γιατί εξαπατούνται από τα υποσχόμενα γρήγορα αποτελέσματα. Οι ενδιαφερόμενοι όμως θα πρέπει να κατανοήσουν ότι είναι φυσικώς αδύνατον να επιτευχθεί μια γρήγορη καύση λίπους. Σε μια εξαιρετικά ολιγοθερμιδική δίαιτα ο ρυθμός καύσης λίπους αυξάνεται σταδιακά τις 2-3 πρώτες εβδομάδες μέχρι περίπου το 1 κιλό ανά εβδομάδα. Με τις δίαιτες αυτές, παρατηρείται αρχικά μια ταχεία απώλεια βάρους που οφείλεται στις συγκριτικά μεγαλύτερες απώλειες νερού και σκελετικής πρωτεΐνης. Η απώλεια βάρους επιβραδύνεται όμως μετά την 4η εβδομάδα, όταν αρχίσει να εμφανίζεται το φαινόμενο της «αντίστασης», δηλαδή τη φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού στη ελαττωμένη πρόσληψη τροφής που αποσκοπεί στην εξοικονόμηση ενέργειας. Η αντίσταση προκαλείται από την μείωση των καύσεων και συνοδεύεται από εξάντληση, νευρικότητα και απογοήτευση λόγω της ανάσχεσης απώλειας βάρους. Με τη διακοπή της δίαιτας, το βάρος ανακτάται συνήθως γρήγορα γιατί ο οργανισμός παραμένει σε κατάσταση «ελαττωμένων καύσεων» για αρκετό καιρό. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι επαναλαμβανόμενες βραχυχρόνιες εξαιρετικά ολιγοθερμιδικές δίαιτες και οι συχνές διακυμάνσεις του βάρους (φαινόμενο γιο-γιο ή ασανσέρ), απορυθμίζουν τελικά το μεταβολισμό και δημιουργούν μια νοσηρή κατάσταση που χαρακτηρίζεται από χρόνιες θρεπτικές διαταραχές, μείωση της μυϊκής μάζας και αύξηση του σπλαχνικού λίπους. 

Σε ποιούς απευθύνονται οι δίαιτες;

Σαν θεραπευτικό μέσο οι δίαιτες είναι περισσότερο κατάλληλες για τον έλεγχο ορισμένων παθήσεων του μεταβολισμού (διαβήτης, υπέρταση, υπερλιπιδαιμία) και για τη θεραπεία της μέτριας παχυσαρκίας, όταν δηλαδή το πλεονάζον βάρος δεν ξεπερνά τα 20-25 κιλά. Αντίθετα, στη νοσογόνο παχυσαρκία που το πλεονάζον βάρος ξεπερνά τα 35 κιλά, οι δίαιτες σπάνια πετυχαίνουν κάποιο μακροχρόνιο αποτέλεσμα. Τα ιατρικώς αποδεκτά προγράμματα απώλειας βάρους διαρκούν συνήθως 12 εβδομάδες και ακολουθούνται από κάποιο πρόγραμμα συντήρησης του βάρους που διαρκεί επίσης 12 εβδομάδων. Στην αρχή μιας δίαιτας η ημερήσια θερμιδική πρόσληψη δεν πρέπει να μειώνεται περισσότερο από το 15-20%. Το θερμιδικό έλλειμμα αυξάνεται σταδιακά μέχρι την επίτευξη του στόχου. Οι ισορροπημένες μέτρια υποθερμιδικές όπως και οι άλιπες δίαιτες (800-1400 θερμίδων) έχουν τα καλύτερα μακροχρόνια αποτελέσματα, τις λιγότερες παρενέργειες και επιτρέπουν καλύτερη κοινωνική ζωή και ποικιλία στη διατροφή. 

Μερικές ιατρικές συμβουλές.

Άν τελικά πήρατε την απόφαση για δίαιτα, κάντε το τουλάχιστον σωστά. 

  • Καταγράψετε τους λόγους για τους οποίους θέλετε να χάσετε βάρος. Αυτό είναι ένα βασικό στάδιο που πρέπει να προηγηθεί πριν την οποιαδήποτε προσπάθεια απώλειας βάρους. Σκεφτείτε, αναγνωρίστε και γράψετε τους λόγους και τα κίνητρα που σας ωθούν να αλλάξετε μια κατάσταση από την οποία δεν είστε ευχαριστημένοι. Κάνοντας αυτή την διεργασία θα μπορείτε πάντοτε να αναζωογονείτε τη θέλησή σας σε δύσκολες στιγμές.

  • Κάνετε μικρές, διαδοχικές, σταδιακές αλλαγές. Για να βελτιώσετε την ποιότητα της διατροφής σας, έχει σημασία να έχετε υπομονή. Οι ξαφνικές αλλαγές δεν διατηρούνται συνήθως επι μακρόν. Για να περιορίσετε για παράδειγμα τη ζάχαρη στον καφέ σας προτιμήστε τη σταδιακή μείωση της ποσότητας. Με τον τρόπο αυτό θα συνηθίσετε ευκολότερα τη νέα γεύση και το αποτέλεσμα θα διατηρηθεί. Το ίδιο ισχύει και για τη σωματική άσκηση. Είναι προτιμότερο να αρχίσετε ήπια με περπάτημα ή ασκήσεις μικρής διάρκειας όταν έχετε παραμείνει αδρανείς για πολύ καιρό.

  • Αποφεύγετε τα μεγάλα γεύματα. Μην τρώτε συγκεκριμένες ώρες αλλά μόνο όταν πεινάτε, όσες φορές χρειαστεί, μικρές ποσότητες κάθε φορά. 

  • Σταματήστε να τρωτε προγραμματισμένα ή επειδή δεν έχετε κάτι άλλο να κάνετε. Προσπαθήστε να έχετε στη διάθεσή σας φρούτα αντί για σνακ που είναι υπερφορτωμένα με λίπη, θερμίδες και αλάτι. 

  • Όχι διασκέδαση με φαγητό. Ένα από τα σπουδαιότερα λάθη στη διατροφή μας. Το φαγητό δεν πρέπει να γίνεται διασκέδαση, γιατί τότε αποκτά "αντικαταθληπτικές" ιδιότητες και όποτε βρισκόμαστε σε stress αποζητούμε να φάμε. Επιπλέον ο συνδυασμός φαγητού τηλεόρασης μας εκπαιδεύει στην μηχανική (ασυνείδητη) κατανάλωση τροφής. Σαν παράδειγμα σκεφτείτε το εξής: Ποιά δύναμη είναι αυτή που ωθεί τους θεατές του κινηματογράφου να εφοδιάζονται με ποπ-κορν, αν όχι η κακή συνήθεια;

 

Στον υποθάλαμο βρίσκεται ο θερμοστάτης του οργανισμού μας.

Οι καύσεις του οργανισμού μας ρυθμίζονται από το «θερμοστάτη» που βρίσκεται υποθάλαμο του εγκεφάλου. Το όργανο αυτό είναι σε θέση να αυξομειώνει τις καύσεις με σκοπό να αποτρέψει τις μεταβολές του βάρους που εκφράζουν τα γονίδιά μας. Όταν κανείς καταβάλλει προσπάθεια να χάσει βάρος με δίαιτα, ο «θερμοστάτης» αντιδρά μειώνοντας την κατανάλωση ενέργειας. Η ρυθμιστική επίδραση του θερμοστάτη ευθύνεται για το φαινόμενο της αντίστασης στην απώλεια βάρους όταν στερούμαστε την τροφή. Αυτός είναι επίσης ο κυριότερος υπεύθυνος για τη γρήγορη ανάκτηση του βάρους που χάσαμε με κάποια ολιγοθερμική δίαιτα. Για να ξαναπρογραμματίσουμε τον θερμοστάτη μας, χρειάζεται μακρόχρονη και επίμονη στέρηση θερμίδων, περιορισμός του ποσοστού λίπους του οργανισμού και αύξηση του μυικού μας όγκου. Οι συχνές δίαιτες και οι βραχυχρόνιες μεταβολές του βάρους πετυχαίνουν ακριβώς το αντίθετο: δημιουργούν θρεπτικά ελλείματα, μειώνουν τη μυϊκή μάζα και το βασικό μεταβολισμό και αυξάνουν τα ποσοστά λίπους. Με άλλα λόγια, με τις συνηθισμένες βραχυπρόθεσμες δίαιτες κινδυνεύουμε να προκαλέσουμε θρεπτικές διαταραχές, χαλάρωση του σώματος και μια επίμονη τάση για μεγαλύτερη αύξηση του βάρους.

Η δίαιτα Atkins είναι μια από τις πιο γνωστές μη ισορροπημένες δίαιτες, βασίζεται στον περιορισμό των υδατανθράκων. Η ημερήσια πρόσληψη υδατανθράκων περιορίζεται στα 20-30 gr ενώ επιτρέπεται σχεδόν ελεύθερα η κατανάλωση πρωτεϊνούχων τροφών και λίπους (κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά). Οι δίαιτες περιορισμού των υδατανθράκων προκαλούν αρχικά διούρηση και μεγαλύτερη απώλεια βάρους έχουν όμως το μειονέκτημα ότι δημιουργούν κετοξέωση, ελλείμματα βιταμινών και ιχνοστοιχείων και περιέχουν μεγάλες ποσότητες χοληστερίνης. Επιπλέον η παρατεταμένη στέρηση υδατανθράκων που αποτελούν τη βασική πηγή ενέργειας του οργανισμού, προκαλεί ψυχοσωματική καταβολή και χρόνιο αίσθημα κόπωσης, ζάλη, αφυδάτωση, διάρροιες, και πονοκεφάλους. Πέρα από αυτά όμως μπορεί να υπάρξουν και σοβαρά προβλήματα για την υγεία μας όταν η δίαιτα Ατκινς εφαρμόζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα και κυρίως όταν προϋπάρχει κάποιο πρόβλημα υγείας όπως παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος, δυσλειτουργία των νεφρών και διαβήτης.

Οι δίαιτες "απάτη".

Οι μη ισορροπημένες δίαιτες δεν βελτιώνουν τη διατροφική μας συμπεριφορά ενώ μερικές φορές ενέχουν και κινδύνους για την υγεία. Τέτοιου είδους παράδοξες και απατηλές δίαιτες πετυχαίνουν χωρίς προσπάθεια μια φαινομενικά μεγάλη και γρήγορη απώλεια βάρους, που τελικά αποδεικνύεται σύντομη. Άς σημειωθεί ότι οι κυκλικές μεταβολές του βάρους αποδιοργανώνουν και αποσταθεροποιούν το μεταβολισμό. Οι δίαιτες "απάτη" έχουν μερικά κοινά χαρακτηριστιά που θα σας βοηθήσουν να τις αναγνωρίσετε για να τις αποφύγετε:

Αναφέρουν συχνά ως τεκμήριο άγνωστα και ασαφή ιατρικά ονόματα ή στοιχεία (πχ αρχαία κινέζικη συνταγή).
Στηρίζονται σε επιστημονικές μισο-αλήθειες και όχι σε έγκυρες επιστημονικές αναφορές.
Υπόσχονται γρήγορη και μεγάλη απώλεια βάρους.
Μπορεί να περιλαμβάνουν "τελετουργικές" διαδικασίες στα γεύματα.
Αναφέρουν τροφές ή ουσίες με εξωπραγματικές ιδιότητες, όπως για παράδειγμα αρνητικές θερμίδες.
Επιτρέπουν απεριόριστες ποσότητες κάποιων τροφίμων.
Επιτρέπουν περιορισμένες επιλογές τροφίμων.
Δεν τονίζουν την αναγκαιότητα της φυσικής δραστηριότητας.

 

Η δική μας αυταπάτη..

Οι περισσότερες κλινικές μελέτες δείχνουν ότι οι δίαιτες όχι μόνο αποτυγχάνουν στο 97% των περιπτώσεων, αλλά δημιουργούν και προδιάθεση για ακόμα μεγαλύτερη αύξηση του βάρους. Σύμφωνα με την Maarit Korkeila, κλινική διατροφολόγο και ερευνήτρια του Πανεπιστημίου Helsinki, την αρχική απώλεια βάρους διαδέχεται με μαθηματική ακρίβεια η αποτυχία διατήρησης του αποτελέσματος. Οι δίαιτες είναι μάλιστα ο σπουδαιότερος προγνωστικός δείκτης μελλοντικής αύξησης του βάρους. Παρ' όλα αυτά, οι εμπορικές επιχειρήσεις αδυνατίσματος θησαυρίζουν επειδή εκμεταλλεύονται τα ενοχικά αισθήματα των ταλαίπωρων πελατών καλλιεργώντας συστηματικά την άποψη  ότι για την αποτυχία ευθύνονται αποκλειστικά οι ίδιοι και όχι η δική τους λανθασμένη θεραπευτική προσέγγιση.

Μια κλινική μελέτη που δεν ήρθε ποτέ στο φώς.

Το 1975, στο VA Medical Center του Los Angeles σχεδιάστηκε μια κλινική μελέτη ακραίας απώλειας βάρους, στην οποία συμμετείχαν 200 επιλεγμένοι νεαροί και απόλυτα υγιείς, παχύσαρκοι άνδρες. Οι ασθενείς ακολούθησαν ένα πρόγραμμα παρατεταμένης νηστείας ή μια εξαιρετικά ολιγοθερμιδική δίαιτα με αποτέλεσμα να χάσουν 20-30 κιλά μέσα σε 2 μήνες. Στα επόμενα 7 χρόνια, σχεδόν όλα τα παραπάνω άτομα ξαναπήραν το βάρος που έχασαν, αλλά κι ακόμα περισσότερο. Το εντυπωσιακό όμως είναι ότι ενώ πριν όλα τα άτομα ήταν κλινικώς υγιή, με την ανάκτηση του βάρους οι περισσότεροι εμφάνισαν σοβαρά προβλήματα υγείας -75 παρουσίασαν διαβήτη, 39 υπέρταση και 19 καρδιαγγειακή νόσο. Στο διάστημα αυτό τα 50 από τα άτομα της μελέτης πέθαναν (27 από καρδιακή προσβολή), ποσοστό θνητότητας υπερδιπλάσιο από το αναμενόμενο για την ίδια κατηγορία ατόμων (25% έναντι 11,2%). Σήμερα η παχυσαρκία θεωρείται νόσος που συντομεύει τη ζωή γιατί έχει συνδεθεί με σοβαρά προβλήματα υγείας. Δεν είναι όμως ξεκάθαρο άν αυτή η σχέση πηγάζει από την ίδια την παχυσαρκία ή από τις επανειλημένες προσπάθειες αδυνατίσματος που φθείρουν τον οργανισμό.

Δείτε επίσης την ιστοσελίδα http://www.paxysarkia.net/obesity_diets_.htm

 

ΒΑΡΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ - 210 74 84185-8

 

 

 

 

© 2003-2005 goMED Ltd. All rights reserved.